نڤیسین: ئەحمەد زوبێر بانی

شۆڕەش د دیرۆکا گەلان دا نە تنێ ڕوودانەکا دەمکی یان بزاڤەکا چەکداری یا بەربەستکریە، بەلێ وەرچەرخانەکا هزریا کویرە کو ناسنامەیا نەتەوەیەکێ ژ تێکشکاندنێ بەرەو ڕێپێدان و خۆڕاگریێ دگوهۆڕیت. شۆڕەشا گولانێ، کو ل بهارا سالا 1976ێ ژ ناخێ ئۆمێدێ و ل سەر پیستێ سۆتیێ چیا سەرهلدا، نە تنێ بەردەوامیەک بوو بۆ شۆڕەشا ئەیلوولێ، بەلێ سەروبەرەکێ نوی و مانیفێستۆیا نویبوونا مفا و ئیرادا گەلێ کوردستانێ بوو.

ئەڤرۆ، دەما ئەم چاڤ ل ڕەهندێن ڤێ شۆڕەشێ دگێڕین، دڤێت ژ چارچۆڤەیێ کلاسیک یێ ڤەگێڕانا ڕوودانان دەرکەڤین و ل بەژن و بالا وێ وەک پڕۆژەکێ نەتەوەیی و مرۆڤایەتی یێ گشتگیر بنێڕین.

درێژەپێدەرا ڕەسەنا شۆڕەشا مەزنا ئەیلوولێ
شۆڕەشا گولانێ د ڕاستی دا زنجیرەکا زێڕین و بەردەوامیەکا سروشتی یا شۆڕەشا مەزنا ئەیلوولێ بوو، کو ب سەرکردایەتیا بابێ ڕۆحی یێ نەتەوا کورد، بارزانیێ نەمر (مستەفا بارزانی) هاتبوو ڕابەرایەتیکرن. پشتی پیلانگێڕیا نێودەوڵەتی یا جەزائیرێ ل سالا 1975ێ، نەیاران هزر دکر کو کێشەیا کوردی بۆ هەتا هەتایێ هاتیە مراندن، بەلێ قوتابخانە و فەلسەفەیا بارزانیێ نەمر هێڤێنێ وێ چەندێ بوو کو ئاگرێ ئازادیێ د ناخێ مرۆڤێ کورد دا نه‌هێتە خامۆشکرن. گولانێ سەلماند کو ئەو تەوژمێ نیشتمانی یێ ئەیلوولێ چاندی ناهێتە بنپێکرن و گەلێ کورد چو جاران پێپێلکرنا کەرامەتا خۆ پەسند ناکەت.

سەرکردایەتیا سەرۆک مەسعود بارزانی و ڕۆڵێ وی یێ مێژوویی د ناڤ جەرگێ نائۆمێدیێ و ل بن سێبەرا وێ ڕەوشا دژوار دا، ڕۆڵێ سەرۆک مەسعود بارزانی وەک ڕابەر و ئەندازیارێ نویبوونا ئیرادا مللەتێ کورد دەرکەفت. سەرۆک مەسعود بارزانی ب حیکمەت، لێهاتوویی و باوەریا خۆ یا پۆڵایین ب دۆزا ڕەوا یا گەلی، شیا سەرپەرشتیا ڕێکخستنا هێزێن پێشمەرگەی و سەرکردایەتیا سیاسی د ناڤخۆ و دەرڤەی وڵاتی دا بکەت. وی ئۆمێد د دلێ تەخ و چینێن جڤاکی دا ساخکرەوە و چیا دیسان کرە کەنەفێ باوەرێ و کەلها بەڕەڤانیکرنێ ژ کەرامەتا مللەتی، و سەلماند کو بڕیارا سیاسی یا کوردی ب چ ڕێککەفتنێن ل پشت دەرگەهێن گرتی ناچەمیت.

ڕەهندێ سیاسی: داڕشتنا ستراتیژیەکا نوی یا خۆڕاگریێ، شۆڕەشا گولانێ پێناسەیا هێزێ د هاوکێشا سیاسی دا گوهۆڕی؛ وێ دیارکر کو شەرعیەتا ڕاستەقینە ژ ناخێ گەلی دهێت، نە ژ ڕێککەفتننامەیێن هەرێمی. مەزنییا سیاسی یا گولانێ د وێ چەندێ دا بوو کو شیا بڕیارا سەربەخۆیا کوردی بپارێزیت و نەهێلیت دۆزا کورد ببیتە قوربانیێ بەرژەوەندیێن دەولەتێن داگیرکەر.

ڕەهندێ جڤاکی: هەڤپشکیا پێکهاتان و ئاڤاکرنا مرۆڤی، گولانێ جڤاکێ کوردی ژ بن دەستێ نائۆمێدیێ ڕزگارکر. وێ شیا جڤاکەکێ ڕێکخستی و تەبا د ناڤبەرا باژار و گوندان، د ناڤبەرا چیا و دەشتێ دا ئاڤا بکەت. پێشمەرگە ل چیا و ڕێکخستنێن نهێنی ل باژێڕان، تێکەلبوونەکا جڤاکی یا بێ وێنە دروستکر. د ڤێ شۆڕەشێ دا، ژن و پیاو، گەنج و پیر، هەمی د چەپەرەکێ هەڤپشک یێ جڤاکی دا کۆمبوون، کو ل سەر بنەمایێ دادپەروەری, برایەتی و هەڤپشکیێ هاتبوو ئاڤاکرن.

ڕەهندێ دەولی (نێودەوڵەتی): ژ بنپێکرنێ بۆ سەلماندنا پێگەهی، دەمێ نەیاران هزر دکر کو دۆزا کوردی ل سەر ئاستێ نێودەوڵەتی ب دووماهی هاتیە، چەقینا دەنگێ گولانێ و دەستپێکرنا خەباتێ، پەیامەکا ڕوون بوو بۆ کۆمەڵگەها نێودەوڵەتی کو کورد فاکتەرەکێ سەرەکی یێ سەقامگیریێ یە ل ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست و نەشێت بهێتە پشتگوهاڤێژتن. گولانێ دەرگەهێن دیپلۆماسی ب چەکێ باوەرێ و خۆڕاگریێ ڤەکرنەڤە.

ڕەهندێ نەتەوەیی: ئێکەتیا ناسنامێ ل سەرانسەری کوردستانێ، گولانێ سنوورێن جوگرافی یێن دەستکرد د ناڤ دلێن ئۆمەتێ دا ژناڤبرن. وێ گۆتارەکا نەتەوەیی یا گشتگیر پێشکێشکر کو تێدا هەستێ نەتەوەیی ل سەروو هەمی دەمارگیریەکا ناوچەیی یان حزبی هاتیە دانان. ئەڤ شۆڕەشە بوو هێڤێنێ هەرسێ پارچەیێن دی یێن کوردستانێ دا کو بزانن “ئۆمێدا ڕزگاریێ” چو جاران نامریت و ناسنامەیا کوردی ئێکە و ناهێتە پارچەکرن.

ڕەهندێ شۆڕەشگێری: ئەفسانەیا چیا و فەلسەفەیا نەچەماندنێ، شۆڕەشگێری د فەرهەنگا گولانێ دا تنێ هەلگرتنا چەکی نەبوو، بەلێ ڕەوشت بوو، دیسپلین و دڵسۆزی بوو بۆ ئارمانجێن بلند. پێشمەرگەیێ گولانێ وەک قوتابخانەکا ڕەوشتی ل قەلەم دهات؛ ئەو پارێزەرێ کەرامەتا مرۆڤی و ئاخێ بوو. چیا دیسان بوو “ئەلفوبایێ” فێربوونا ئازادیێ و بەرپەرچدانا زۆرداریێ.

ڕەهندێ پەروەردەیی: قوتابخانەیا هۆشیاریێ و چاندنا دلسۆزیێ، ئێک ژ مەزنترین دەستکەفتێن نەدیار یێن گولانێ، ڕەهندێ وێ یێ پەروەردەیی بوو. وێ بەرەبابەک پەروەردەکر کو فێری ڕێزگرتن ل بنەمایێن نیشتمانی، دڵسۆزی بۆ ئاخێ و پاراستنا بەها مرۆڤایەتی، ژینگەیی و ڕەوشتی ببن. پەروەردەیا گولانێ فێری مە کر کو مرۆڤێ دڵسۆز و زانا، کلیلێ سەرەکی یێ ڕزگاریێ و ئاڤادانیێ یە.

ده‌ستکەفتێن ستراتیژی یێن شۆڕەشا گولانێ: ژ چیا بۆ قەوارەیێ دەستووری، شۆڕەشا گولانێ تەنێ بابەتەکێ دیرۆکی یێ د ناڤ پەڕتووکان دا نینە، بەلێ ئەو بزاڤە بوو یا کو ڕێ خۆشکر بۆ مەزنترین و گرنگترین دەستکەفتێن نەتەوەیی و دەستووری یێن گەلێ کوردستانێ، کو ئەڤرۆ ئەم هەمی د سێبەرا وان دا دژین:
سەرهڵدانا مەزنا بهارا 1991ێ: ئەو هوشیاری، چاندنا دڵسۆزیێ و پێگەهێ جەماوەری یێ کو گولانێ د ناڤ دلێ خەڵکی دا چاندبوو، بوو وزە و داینەمۆیا سەرەکی یا ته‌قینەوا جەماوەری د سەرهڵدانا 1991ێ دا، کو تێدا ئاخا کوردستانێ ژ بن دەستێ دامودەزگەهێن سەرکوتکەر یێن بەعسێ هاتە پاقژکرن.

ئێکەمین هەڵبژارتنێن ئازاد یێن پەرلەمانێ کوردستانێ 1992: بۆ ئێکەم جار د مێژووا نویا مللەتێ کورد دا، شەرعیەتا شۆڕەشگێری هاتە گوهۆڕین بۆ شەرعیەتا دیمۆکراتی و یاسایی، پەرلەمانێ کوردستانێ وەک تاکە نوێنەرێ یاسایی یێ گەلی هاتە دانان.

دامەزراندنا حکومەتا هەرێما کوردستانێ: دروستبوونا دامەزراوەیێ فەرمی یێ بڕێڤەبرنێ حکومەتا هەرێمێ، کو وەرچەرخانەک بوو ژ قۆناغا خەباتا چەکداری یا چیا بەرەو قۆناغا دەوڵەتسازی، دابینکرنا خزمەتگوزاریان و بڕێڤەبرنا دامودەزگەهان.

پاراستنا قەوارەیێ هەرێما کوردستانێ: ئەڤ پێگەه و ناسنامەیا نێودەوڵەتی و دەستووری یا کۆ ئەڤرۆ هەرێما کوردستانێ هەی، دەرئەنجامێ ڕاستەقینە یێ وێ قوربانیدان و ستوونێن پۆڵایین بوون یێن کو ل بهارا 1976ێ ب دەستێ پێشمەرگەیێن پێشەنگ و قارەمان هاتینە دانان.

پەیاما مە بۆ بەرەبابێ نها: پاراستنا پێناسەیێ د سەردەمێ دجیتاڵ دا، ئەی گەنجێن هێژا، بەرەبابێ ئەڤرۆ یێ تژی شیان و تەکنەلۆژیا؛ شۆڕەشا گولانێ بۆ هه‌وه نە تنێ سەرپەهاتیەکا دیرۆکی یا ناڤ پەڕتووکانە، بەلێ ڕێباز و فەلسەفەیەکا ژیانێ یە. ئەڤرۆ جیهان هاتیە گوهۆڕین، بەرەیێن شەڕی ژ چیا هاتینە ڤەگوهاستن بۆ ناڤ هزر، شاشەیێن دجیتاڵ، قوتابخانە، زانکۆ و ناڤەندێن زانستی.

دڤێت هوین بزانن کو: دەوڵەتسازان و مێژوونڤیسێن ڕاستەقینە ئەون یێن کو ناسنامە و مێژوویا خۆ دپارێزن و دکەنە بناغە بۆ ئاڤاکرنا پاشەڕۆژێ، نەک ئەون یێن کو بازرگانیێ ب دەستکەفتان دکەن. ئەڤ ئازادی و قەوارەیێ ئەڤرۆ ل سەر ئاخا کوردستانێ هەی، بەرهەمێ خوینا شەهیدان، ئەشکەنجەیا زیندانیێن سیاسی و فرمێسک و روندکێن دایکێن گولانێ یە.

پەیاما مە بۆ هەوە: چەکێ هەوە یێ ئەڤرۆ زانست، داهێنان، پاراستنا ژینگەهێ، ئاڤاکرنا دامەزراوەیی و پاراستنا زمان و دیالێکتێ دایکی یە. پاشەڕۆژ ب هۆشیاریێ دهێتە پاراستن، نەک ب غەفڵەتێ.

کۆتایی و ئومێد: شۆڕەشا گولانێ وەک کانیەکا زەلال و هەردەم زەنگین دێ د ناڤ دیرۆکا مە دا مێنیت. یا گرنگ ئەوە ئەم بەهایێن وێ یێن مرۆڤی و نەتەوەیی بکەینە چرایێ ڕێیا خۆ بۆ گەهشتن ب ئارمانجێن بلندتر. سڵاڤ ل گیانێ پاکێ شەهیدێن گولانێ و هەمی شەهیدێن ڕێیا ئازادیا کوردستانێ، و ل سەر کاروانێ وان بارزانیێ باب و ئیدریسێ هەردەم ساخ بن.